COGNAC LOUIS XIII - PROTOTYPE GLASS DECENTER 1980s

Louis XIII - Prototype Glass decanter 1980s
Louis XIII - Prototype Glass decanter 1980s

Từ năm 1970s trở về trước, các chai Louis XIII có các gai (pins) rất cao chạy dọc hai bên thân. Nắp (stopper) dạng tròn và cũng có gai mà các collector gọi bằng tiếng Anh là “bead type”. Bead ở đây có nghĩa là đường gân nổi hình xâu chuỗi hạt. Thiết kế này lấy ý tưởng từ kiểu dáng của một bình flask mà ông Paul-Emile Remy Martin mua lại được từ một người nông dân nhặt được trên mảnh ruộng của ông. Mảnh ruộng này xưa kia là chiến trường đánh nhau giữa phe thiên chúa giáo lãnh đạo bởi Công tước xứ Anjou mà sau này lên làm Vua lấy hiệu là Henry III (đệ tam) và phe Tin Lành được lãnh đạo bởi Hoàng tử xứ Conde mà sau này là phe thua trận. Xin gác lại chuyện lịch sử mà chỉ bàn về kiểu dáng của chai Louis XIII.

Trong thời gian tồn tại của kiểu dáng chai này từ 1930s đến 1970s, hãng có nhận được nhiều ý kiến rằng các gai dẹp và cao thường hay bị sứt mẻ cho va chạm. Do đó từ những năm đầu thập niên 1970s, hãng đã có ý định thay đổi kiểu dáng chai mới sao cho nó có cái nhìn hiện đại hơn. Các mẫu thiết kế prototype được làm đều dựa trên chất liệu thủy tinh thường. Theo ý chủ quan của tôi chắc để cho dễ thao tác và tiết kiệm chi phí. Một nhận định nữa đó là trước giờ tôi chỉ thấy các pototype ở dạng miniature chứ ko ở dạng fullsize cho nên tôi chỉ “tạm” kết luận rằng họ chỉ nghiên cứu tạo kiểu dáng trên chai miniature trước khi đưa ra sản xuất chai lớn fullsize.

Cuối cùng nhóm thiết kế cũng đã trình làng được một phiên bản mới để hội đồng quyết định chọn lựa. Thiết kế mới này vẫn tôn trọng kiểu dáng truyền thống của chai Louis XIII có từ 1930s nhưng trông gọn gàng khỏe khoắn trẻ trung hơn, dễ cầm nắm hơn. Đáy chai của các phiên bản prototype này có dòng chữ đắp nổi “E.Remy Martin - 50ml - Cognac France” và vì là bản thiết kế mẫu cho nên đương nhiên đáy không có khắc số. Có 2 thay đổi lớn ở mẫu thiết kế mới đó là:

 

(1) Stopper dạng bead-type được chuyển thành dạng mang biểu tượng fleur-de-lys.

(2) Các gai (pins) dạng dẹp và nhô cao dọc 2 bên thành chai được chuyển thành dạng bead-type giống như gai trên nắp stopper kiểu cũ. Tổng cộng có 10 gai mỗi bên.

Nắp stopper bead-type (trái) và fleur-de-lys type (phải)
Nắp stopper bead-type (trái) và fleur-de-lys type (phải)

Mẫu thiết kế này sau đó được đưa cho hãng Remy Martin xét duyệt. Sau khi kiểm tra và cân nhắc cẩn thận, hãng Remy Martin đã quyết định đồng ý thay đổi sang kiểu nắp fleur-de-lys mới. Tuy nhiên, hãng vẫn giữ nguyên kiểu gai cổ điển nhưng hạ thấp chiều cao của gai xuống để tránh sứt mẻ khi va chạm. Stopper Fleur-de-lys thì được áp dụng gần như ngay sau đó. Thế nhưng việc hạ chiều cao của gai được áp dụng sau đó khá lâu. Do đó trong thời gian 1980s – 1990s có một phiên bản chuyển tiếp với chai gai cao đi kèm stopper fleur-de-lys. Từ đó mới ra đời kiểu dáng chai Louis XIII hiện đại sau này.

Miniature 5cl of old design (left), prototype glass decanter 1980s (middle) & new design (right)
Miniature 5cl of old design (left), prototype glass decanter 1980s (middle) & new design (right)

Trong suốt quá trình thực hiện dự án thay đổi mẫu mã này, đã có một số lượng chai protptype miniature được sản xuất thử để dùng cho tham khảo ý kiến của những bên liên quan trong dự án này. Số lượng cụ thể của loại chai prototype miniature này không được biết là bao nhiêu. Đề cập về số lượng chai này, trong một tạp chí có tên “The Mini Bottle Collector” tác giả Steve Franco có nói như sau “…fewer than half a dozen were produced”. Xin tạm dịch là “hơn một nữa tá chai được sản xuất ra” giống như theo kiểu nói của người Việt mình “không hơn chục cái”.

Xét về giá trị của chai này thì không biết Mr Chan “King of Cognac” có nói quá lắm không chứ bản thân tôi không nghĩ là nó mắc đến như vậy. Trên trang website chính thức của ông này có đoạn viết: “Tôi biết rất rõ những tay sưu tập nào đang sở hữu những chai mà tôi đang muốn có. Tôi sẽ không ngừng thuyết phục và van nài họ bán bộ sưu tập của họ cho tôi. Tôi có được chai Louis XIII phiên bản Glass 1972 (ông này lại đề cập chính xác năm sản xuất nhưng khác thông tin với nhiều nhà sưu tập khác – chú thích của người dịch) này sau 3 ngày năn nỉ không ngưng nghỉ một tay sưu tập đang bị căn bệnh ung thư não. Cuối cùng tôi mua được nó với giá 70.000 HKD (đô-la Hong Kong – tương đương 9.000 USD!!!). Chỉ có 3 chai hiện diện trên thế giới và làm bằng thủy tinh nhưng rất đẹp. Tôi run lên vì sung sướng nhưng nghĩ lại thật là không phải khi tận dụng cơ hội từ một tay sưu tập đang cần kề cái chết để đạt được mục đích riêng của mình”.

Louis XIII Prototype Glass Decanter 1980s - được triển lãm tại New Town Plaza, Hong Kong vào tháng 2/2010
Louis XIII Prototype Glass Decanter 1980s - được triển lãm tại New Town Plaza, Hong Kong vào tháng 2/2010
Louis XIII - Prototype Glass decanter 1980s trong bộ sưu tập của Mr Man Chan
Louis XIII - Prototype Glass decanter 1980s trong bộ sưu tập của Mr Man Chan
Ông Man Chan, chủ tịch hội rượu mẫu Hong Kong - người chủ sở hữu bộ sưu tập Cognac Louis XIII ở trên, và vô đối trên thế giới về đối tượng sưu tập này.
Ông Man Chan, chủ tịch hội rượu mẫu Hong Kong - người chủ sở hữu bộ sưu tập Cognac Louis XIII ở trên, và vô đối trên thế giới về đối tượng sưu tập này.

Chắc chắn rằng quá trình thăm dò trước khi quyết định thay đổi kiểu dáng đã kéo dài trong nhiều năm từ những năm 1970s và ngay cả Mr Chan quả quyết nó được sản xuất từ năm 1972, tôi vẫn thích gọi phiên bản này là “version Prototype Glass Decanter 1980s” (phiên bản mẫu chai sản xuất thử bằng thủy tinh). Lý do tôi chọn cột mốc 1980 là do hãng thay đổi kiểu dáng mới từ năm này trở đi. Vì được làm từ chất liệu thủy tinh cho nên vỏ chai có độ dày mỏng hơn. Bởi thế khi đặt bên cạnh chai pha lê Baccarat sẽ thấy size nhỏ hơn. Tuy 2 stopper có chung kiểu dáng fleur-de-lys nhưng lại có điểm khác nhau ở phẩn chân đế đậy vào miệng chai. Chân đế của stopper pha lê (crystal) to hơn và không mài nhám trong khi chân đế stopper thủy tinh (glass) nhỏ hơn và được mài 2 dải vành khuyên rất đặc biệt với mục đích tạo độ khít không cho hơi rượu bay ra ngoài nhưng vẫn có thể lấy ra dễ dàng mà không bị dính. Hơn nữa đây chỉ là chai decanter sản xuất mẫu cho nên không bao giờ chứa rượu Louis XIII cũng như chưa được dán nhãn.

Stopper của phiên bản Glass (trái) và của phiên bản crystal (phải). Lưu ý cách mài 2 vành khuyên của stopper bên trái & vì độ khúc xạ ánh sáng của pha lê cao hơn làm cho nó nhìn long lanh hơn.
Stopper của phiên bản Glass (trái) và của phiên bản crystal (phải). Lưu ý cách mài 2 vành khuyên của stopper bên trái & vì độ khúc xạ ánh sáng của pha lê cao hơn làm cho nó nhìn long lanh hơn.

Trong một chuyến đi công tác tại Pháp vào 5/2013, tôi tranh thủ ghé thăm một người bạn Pháp cũng là một collector rượu mini hiện đang sinh sống tại Paris. Định hướng sưu tập của ông này chỉ là đối tượng cognac và những chai hạng Napoleon trở lên mà phải có kiểu dáng chai đẹp. Mục đích chính của chuyến ghé thăm là để tận mắt nhìn tay sờ phiên bản Glass 1980s này. Trước đó qua email, tôi nhận được một tấm ảnh của ông ta gởi mà thật sự không tin vào mắt nhìn bởi độ hoàn hảo và có cả nhãn hiệu Louis XIII original dán trên thân chai và cổ chai. Theo ý chủ quan của tôi, đây có thể là chai đã từng nằm trên bàn của một người có tiếng nói quyết định trong hội đồng xét duyệt kiểu dáng mới của chai Louis XIII vào năm nào. Ông cho biết ông tình cờ mua đuợc chai này tại một shop bày bán đồ cũ tại tỉnh Cognac và ông hoàn toàn không biết gì về lai lịch của chai này. Ông chỉ nghĩ đơn giản đó là một version khác của Louis XIII mà thôi. Được biết hàng năm, gia đình ông đều đi nghỉ hè tại Cognac và thú vui của ông là đi săn chai mini.

Cognac Louis XIII - Prototype Glass decanter 1980s trong tình trạng hoàn hảo
Cognac Louis XIII - Prototype Glass decanter 1980s trong tình trạng hoàn hảo
JK và người bạn Pháp hiện đang sở hữu chai Louis XIII Protoype Glass Decanter 1980s
JK và người bạn Pháp hiện đang sở hữu chai Louis XIII Protoype Glass Decanter 1980s

Mặc dù mẫu chai này chỉ đơn thuần là một mẫu thiết kế chưa bao giờ được chính thức sử dụng và mặc dù nó chỉ được làm bằng thủy tinh bình dị chứ không phải bằng pha lê tráng lệ, nhưng tôi vẫn đặc biệt thích kiểu thiết kế này. Sự thu hút có lẽ đến từ các gai (pins) dẹp khoe ra chính diện cho người nhìn thấy trong khi đó bạn chỉ có thể thấy các gai có hình nhọn nhô ra rìa chai nếu nhìn trực diện chai kiểu hiện đại ngày nay. Chỉ vì quá thích thú với kiểu dáng này cho nên tôi đã nhờ một người bạn khéo tay làm giúp cho tôi một phiên bản copy kiểu dáng chai này trên chất liệu gỗ pơ-mu.

Phiên bản Prototype Glass Decanter 1980s được điêu khắc trên chất liệu gỗ pơ-mu
Phiên bản Prototype Glass Decanter 1980s được điêu khắc trên chất liệu gỗ pơ-mu

Câu chuyện kể trên đây được tổng hợp từ một bài báo viết trên tạp chí “The Mini Bottle Collector” của tác giả Steve Franco, từ website của ông Man Chan chủ tịch hội rượu mẫu HK và từ những câu chuyện trao đổi trực tiếp với ông này, từ đích thân phỏng vấn một collector người Pháp đang sở hữu một phiên bản này trong tình trạng rất hoàn hảo. Một chai nằm tại Hong Kong trong hoàn cảnh mua lại từ một collector khác và một chai nằm tại Pháp trong hoàn cảnh mua lại từ một shop tại Cognac, Pháp. Thông thường bất cứ dự án nào cũng đều có một thời gian bảo mật thông tin sau đó. Thông tin về chai mẫu prototype này chỉ xuất hiện 20 năm sau lần nó không được duyệt và xếp lại hồ sơ. Tôi không có ý định thuyết phục các bạn collector tin tôi bởi vì biết đâu một ngày nào đó tôi lại phát hiện ra được điều mới bác bỏ những nhận định trên. Ở đây, tôi chỉ đơn giản muốn chia sẽ những thông tin mà tôi tìm ra được sau nhiều năm đam mê theo đuổi thương hiệu này.

Jack Kao

12/2014

 

Khi copy xin vui lòng ghi rõ nguồn trích dẫn từ

http://kao-miniature.jimdo.com

 

Write a comment

Comments: 4
  • #1

    Tony Vu (Thursday, 11 December 2014 11:53)

    Hay ..quả thật khi đọc về bài viết này em thấy Anh có một đam mê mãnh liệt . Đôi khi có những cái chưa gọi là hoàn thiện nhưng như vầy cũng là quá chuẩn kiến thức cho một colec . Ngưỡng mộ .. Sẵn đây Anh nói sơ lược về chai Louis giao thời cho mọi người biết luôn đi anh...theo cảm nhận chai đấy là chai đẹp nhất hội tụ tất cả yếu tố về dòng Louis xiii .!!!! Thank Anh.

  • #2

    Meo mai tít (Thursday, 11 December 2014 17:58)

    Đọc xong e thấy ù tai
    Cám ơn a về bài viết hay

  • #3

    Linh Dương (Friday, 12 December 2014 09:23)

    Bài viết rất hay và nhiều thông tin
    Giá trị của các chai rượu quá khủng nên chỉ ngắm nhìn mà thèm thuồng .....

  • #4

    Nakao from Japan (Friday, 12 December 2014 10:21)

    Lia mạnh sự am thông về Cognac Louis 13 của Mr JackCao ! hi vọng là tronh thời gian sớm sẽ còn được chiêm ngưỡng những phát hiện về chai Louis 13 này với các version đá quý hay sắt thép khác lạ nữa ...

LIKE US ON FACEBOOK

MY FANPAGE

Free counters!

VISIT OUR CLUB AT:

www.vietnamliquorclub.com